Prof.dr. W. (Willem) Otterspeer

Position:
  • Professor of University History


Telephone number: +31 (0)71 527 7242
E-Mail: w.otterspeer@bb.leidenuniv.nl
Faculty / Department: Bestuursbureau, Alg Bestuurlijke en Juridische Zaken
Office Address: Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Room number 21
Telephone number: +31 (0)71 527 7242
E-Mail: w.otterspeer@hum.leidenuniv.nl
Faculty / Department: Faculteit der Geesteswetenschappen, Institute for History, Vaderlandse Geschiedenis
Office Address: Academiegebouw
Rapenburg 73
2311 GJ Leiden
Room number 0.21


Spreekuur / Hours

Na afspraak / by appointment

Fields of interest

Universiteitsgeschiedenis, intellectuele geschiedenis, geschiedenis van de wetenschap, biografie, essayistiek

‘Als er werkelijkheidszin bestaat’, schrijft Robert Musil in Der Mann ohne Eigenschaften, ‘moet er ook mogelijkheidszin zijn.’ Volgens Musil heeft die mogelijkheidszin iets ‘goddelijks’, is het ‘een vuur, een vlucht, een constructivisme en bewust utopisme, dat de werkelijkheid niet schuwt, maar veeleer ziet als vraagstuk en uitvinding’. Voor mij is de universiteit het beste onderkomen van dat besef. Een universiteit leidt op tot mogelijkheidsmens, iemand met veel alternatieven, en een paar om voor in vlam te raken.

Publications

2007f 'Tussen appeltaart en rijstkoek', De Volkskrant 12 oktober 2007

2007e 'Onder Mohammedanen', De Volkskrant 16 maart 2007

2007d 'Polderen in academicis', in: Dennis Bos e.a. red., Harmonie in Holland. Het poldermodel van 1500 tot nu (Amsterdam 2007) 115-134

2007c 'De speelse mens', in: De Gids (maart-april 2007) 233-242

2007b De Leidse universiteit in aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Uitgave ter gelegenheid van het tiende Barge Forum (Leiden 2007)

2007a 'Cultuur en carrière. Reuvens en het hoger onderwijs van zijn tijd', in: E.H.P. Cordfunke e.a. red., 'Loffelijke verdiensten van de archeologie'. C.J.C. Reuvens als grondlegger van de moderne Nederlandse archeologie (Hilversum 2007) 9-25

2006d Ruis en rancune. Het mechaniek van Willem Frederik Hermans, in: De Gids 168/11-12 (2005) 1022-1033.  

2006c 'De Freud connectie', De Volkskrant 15 december 2006

2006b Orde en trouw. Over Johan Huizinga (Amsterdam 2006)

2006a 'De dingenkeer', in: Paul Hoftijzer e.a. red., Bronnen van kennis. Wetenschap, kunst en cultuur in de collecties van de Leidse bibliotheek (Leiden 2006) 9-15

2005f 'Professionalisering in Nederland in de negentiende eeuw. Een vergelijkend perspectief', in: Bart van der Boon en Femme Gaastra red., Kerk, cultuur en koloniën. Opstellen over Nederland rond 1900 (Amsterdam 2005) 78-97

2005e (red.) Willem Frederik Hermans. Themanummer De Gids 168/11-12 (2005) 888-1035. 

2005d ‘Als je die groene ogen gezien had!’, Huizinga en de hartstocht. Jubileumlezing ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het Huizinga Instituut (Amsterdam 2005).

2005c Tussen iemand en niemand, in: De Gids 168/2 (2005) 188-200. 

2005b (red.) Johan Huizinga. Themanummer De Gids 168/2 (2005) 106-212.

2005a De werken van de wetenschap. De Leidse universiteit, 1776 -1876. Groepsportret met dame III (Amsterdam 2005). 

2004b  Een virtueel volk, in: De Gids 167 (2004) 409-413. 

2004a  Universiteit en wetenschap, in: B. de Vries red., De geschiedenis van een Hollandse stad. III, 1795-1896 (Leiden 2004) 210-223.

2003c 'The Mediating Role of the University: Leiden University, Its Structure and Function during its First Two Centuries of its Existence', in: History of Universities XVIII/2 (2003) 147-196. 

2003b  Het leven als laboratorium. Bericht over de biografie van W.F. Hermans, in: Hollands Maandblad 6/7 (2003) 3-7.

2003a  De Leidse universiteit, in: S. Groenveld red., De geschiedenis van een Hollandse stad. II, 1574-1795 (Leiden 2003) 202-215.

2002h  Multatuli en Hermans: elkaars romanspersonage, in: Over Multatuli 24 (2002) 6-17.

2002g  Onder professoren, in: S.C. Derks, red., Nederland in de wereld. Opstellen bij honderd jaar Rijks Geschiedkundige Publicatiën (Den Haag/Amsterdam 2002) 245-262.

2002f  Discipline en daadkracht. Onderwijs en wetenschap in Holland, in: Th. de Nijs en E. Beukers red., Geschiedenis van Holland. Deel II, 1572-1795 (Hilversum 2002) 331-352.

2002e  Henk Wesseling, draagbaar van zichzelf, inleiding bij: De draagbare Wesseling (Amsterdam 2002) 9-26.

2002d  Studium in Leiden. Die Vermessungs- und Fortifikationsausbildung zur Zeit Otto von Guerickes, in: M. Puhle red., Die Welt im leeren Raum. Otto von Guericke 1602-1686 (München, Berlin 2002) 38-47.

2002c  Kneppelhout en het universitaire ideaal, in: A. Kets-Vree red., De wereld van Klikspaan. Bijzondere uitgave van De Negentiende Eeuw 26 (2002) 189-197.

2002b  De universiteit als krant, in: J.M. Prins e.a. red., Grote verhalen als kompas voor denken en doen (Rabobank Academie) 57-67.

2002a  De vesting van de macht. De Leidse universiteit, 1673-1775. Groepsportret met Dame II (Amsterdam 2002). 
2001f  Wisselende relaties. Over de verhouding onderwijs-onderzoek in de geschiedenis van de universiteit . Rede uitgesproken ter gelegenheid van de officiële opening van onderzoeksinstituut Pallas, 9 oktober 2001.

2001e  Claudio Magris en de blauwe plekken van Europa, inleiding bij: Claudio Magris, Langs grenzen (Amsterdam 2001) 7-35.

2001d  Een gevoel van plaats/A sense of place, in: Culturele breuklijnen/Cultural Fault Lines (Praemium Erasmianum 2001) 26-35.

2001c   The University of Leiden: an Eclectic Institution, in: Early Science and Medicine 6 (2001) 324-334.

2001b  Schokjes der herkenning. Over het toeval en het lezen, in: Hollands Maandblad 2001/3, 33-38.

2001a  Verdoving. De negentiende eeuw tussen anesthesie en esthetica, in: De Negentiende Eeuw 25 (2001) 25-32.

2000d  De dood en de professoren, in: J. de Bruijn e.a. red., Een vreemde man, en die ons vreemd ontviel. Liber amicorum voor E.W.A. Henssen (1950-1999) (Amsterdam 2000) 60-78.

2000c  De lezende Pallas. Het dubbeltalent van de Leidse universiteit . 3 Oktoberlezing 2000 (Den Haag 2000). 

2000b  Het bolwerk van de vrijheid. De Leidse universiteit, 1575-1672. Groepsportret met Dame I (Amsterdam 2000).

2000a  Dertelheden en deerlijke ongelukken, in: De Gids 163 (2000) 473-482.

1999e  Russian Students at Leiden University: The Case of the Kurakin Brothers, in: W. Boot red., Two Faces of the Early Modern World: The Netherlands and Japan in the 17th and 18th Centuries (Kyoto 1999)1-13.

1999d  Wat de universiteitsgeschiedenis leert, in: J.H.A. Lokin e.a., Vergelijkenderwijs. Reflectie op de ideale universiteit (Groningen 1999) 70-81.

1999c Het deerniswekkende lot van Andala, in: Leids Jaarboekje 91 (1999) 99-117.

1999b De wetenschap heeft geen behoefte aan de biografie, in: Biografie Bulletin 9 (1999) 122-130.

1999a  Bayamus, in: Raster 85/1999 (Themerson & Themerson) 184-197.

1998b Op de boekenplank of op schoot?, in: De Gids 161 (1998) 104-108.

1998a De luxe van de traagheid, in: Hollands Maandblad 1998/5, 11-15.

1997d  Wetenschap en wereldvrede. De Koninklijke Akademie van Wetenschappen en het herstel van de internationale wetenschap tijdens het Interbellum (Amsterdam 1997). Samen met J. Schuller tot Peursum-Meijer.

1997c Huizinga before the Abyss: The von Leers Incident at the University of Leiden, April 1933 (introduction and afterword by Lionel Gossman, in: The Journal of Medieval and Early Modern Studies 27/3 (1977) 385-445.

1997b Over tradities en mores aan de Leidse universiteit en een vergelijking met Utrecht, in: Utrechtse Historische Cahiers 18/1 (1997) 33-39.

1997a Het achtste memo. Over begin en einde, over universiteit en universiteits-geschiedenis . Oratie Leiden 1997.

1996d Utopieën van een onvermoeibaar mens (Amsterdam 1996).

1996c De onredelijkheid van de werkelijkheid. Over Bolland, in: Biografie Bulletin 6 (1996) 258-261.

1996b Jan Brabers, De Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Katholieke Universiteit Nijmegen 1923-1982, in: Ex tempore 15 (1996) 79-81.

1996a Een soort universeel mededogen. Over het werk van Julia Blackburn, in: Hollands Maandblad 37, 6/7 (1996) 47-53.

1995i ‘De Hegelarij is alevel wat raars!’ Leven en denken van Bolland, in: De wijsbegeerte van het fin de siècle , dubbelnummer van Geschiedenis van de wijsbegeerte in Nederland, Documentatieblad werkgroep "Sassen", 6 (1995) 137-144.

1995h De opvoedende kracht van den groentijd. Het Leidse ontgroenschandaal van 1911 (Leiden 1995).

1995g Bolland. Een biografie (Amsterdam 1995).

1995f  De nieuwe universiteitsgeschiedenis, in: Amsterdamse Boekengids , september 1995, 16-19.

1995e Het omkijken van Orpheus. Overpeinzingen van een biograaf in wording, in: Hollands Maandblad 36, 569 (1995) 3-12.

1995d Eer, zout en droog brood. Over: Julius Langbehn en zijn Rembrandt als Erzieher, in: Optima , juni 1995, 115-120.

1995c De drie verschijningsvormen van de universiteitsgeschiedenis. Dankwoord bij de aanvaarding van de Dr. Wijnaendts Francken-prijs 1994, in: Jaarboek van de maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden (Leiden 1995) 194-203.

1995b Het universum voor een vriend, in: Optima , april 1995, 5-15.

1995a Een ontmoeting (Leiden 1995).

1994e International Scientific Cooperation. The Dutch Approach 1918-1936, in: J.M. Fletcher en H. de Ridder-Symoens red., Lines of Contact. Procedings of the Second Conference of Belgian, British, Irish and Dutch Historians of Universities Held at St Anne's College Oxford, 15-17 September 1989 (Gent 1994) 99-108.

1994d Een verlangen naar hetzelfde. Over Patricia de Martelaere in: A. Zuiderent red., Jan Campertprijzen 1994 (Baarn 1994) 43-52.

1994c Anorganisch, in: Nicolaas Matsier e.a. (red.), Vergeetwoordenboek (Amsterdam 1994) 9-12.

1994b Studenten en wetenschap . Vijfde aflevering van: Leiden zoals het was. De geschiedenis van onze eeuw (Zwolle 1994).

1994a HaverSchmidts eerste almanak. De Leidse universiteit op het breukvlak van de negentiende eeuw, in: De Negentiende Eeuw 18 (1994) 5-13.

1993d Het liberaal tekort. Opvattingen van het Leids professoraat over onderwijs, universiteit en maatschappij in de negentiende eeuw, in: G.M. Schermer en M.E. Stuart (red.), Universiteit en samenleving: conforntatie of interactie? (Nijmegen 1993) 65-81.

1993c De dood van de Leidse student Samuel van Schaak. Een antiquarische exercitie inzake de patriottentijd, in: C. Berkvens-Stevelinck en A.Th. Bouwman (red.), Miscellanea Gentiana (Leiden 1993) 247-262.

1993b Historische achtergrond van de vraagstelling, bij het thema: De moderne universiteit: creatief of reactief?, in: u&h. Tijdschrift voor wetenschappelijk onderwijs 39 (1992-1993) 243-250.

1993a Eén druppel wijn. Lezen en werk van J. Kamerbeek Jr., in: Nexus 1993/5, 52-76.

1992e De wiekslag van hun geest. De Leidse universiteit in de negentiende eeuw . Proefschrift Leiden 1992.

1992d De bakstenen van de droom. Over het autonomie-streven van de Leidse universiteit op het breukvlak van de eeuw, in: Th.H. Lunsingh Scheurleer, C. Wilemijn Fock en A.J.  van Dissel (red.), Het Rapenburg. Geschiedenis van een Leidse gracht. Zesde deel  (Leiden 1992) 40-57.

1992c Hoe betrokken kan de historicus zijn? Carl Becker en het probleem van het relativisme. Hollands Maandblad 34, 539 (1992) 17-23.

1992b De onontbeerlijke lichtekooi, slachtoffer op het altaar der zeden. Bolland en de prostitutie, in: B. Toussaint en P. van der Velde (red.), Aspecten van de historische biografie (Kampen 1992) 113-123.

1992a De gemeenschappelijke zin, in: Hollands Maandblad 34, 535/536 (1992) 6-7.

1991f  De stille gemeenschap van vreemdelingen. Michael Ignatieff, de historicus van de ontheemding, in: Michael Ignatieff, De republiek der letteren: toen en thans (Rotterdam 1991) 35-61.

1991e Boeren en academici. De Leidse universiteit en het enthousiasme voor de Zuidafrikaanse Boeren rond de eeuwwisseling, in: De Negentiende Eeuw 15 (1991) 203-221.

1991d Bolland en Blavatsky, in: H. van den Muyzenberg en T. de Bruijn (red.), Waarom Sanskrit? Honderdvijfentwintig jaar Sanskrit in Nederland . (Leiden 1991) 37-45.

1991c Tussen status en beroep. Vier eeuwen universiteit en professoraat, in: R.E.O. Ekkard e.a., Knappe Koppen. Vier eewen Nederlands professorenportret (Zutphen 1991) 57-87.

1991b  Het begin van het einde, in: R.H. Zuidinga (red.), Op kop. Over sport (Amsterdam 1991) 58-67.

1991a Wedden op anderen. Het pluralisme van Isaiah Berlin, in: Hollands Maandblad 33, 520 (1991) 3-10.

1990d Nut en nadeel van het heden voor het leven, in: Hollands Maandblad 32, 517 (1990) 24-28.

1990c Cliché, curiositeit, competitie: de modieuze wortels van de wetenschap, in: F. Lequin (red.), Voordrachten gehouden ter gelegenheid van de presentatie van The Private Correspondence of Isaac Titsingh Volume I (1785-1811) (Amsterdam 1990) 11-16.

1990b De Leidse studentenmaskerade 1825-1910, in: Holland 22 (1990) 234-258.

1990a Een welbestierd budget. Honderd jaar Leids Universiteits-Fonds (Leiden 1990).

1989g Rudolph Pabus Cleveringa, in: Biografisch Woordenboek van Nederland ('s-Gravenhage 1989) 99-101.

1989f De aangenaamheden der natuurlijke historie. Leven en werk van Petrus Camper, in: J. Schuller tot Peursum Meijer, W.R.H. Koops, Petrus Camper (1722-1789) Onderzoeker van nature (Groningen 1989) 5-23.

1989e  Onderwijs en wetenschap, in: I.W.L. Moerman, R.C.J. van Maanen (red.), Leiden in gaslicht; een stad in verandering 1800-1900 (Leiden 1989) 53-67. I.s.m. R.J.C. van Maanen.

1989d De Maatschappij en de Boeren, in: Nieuw Letterkundig Magazijn 7 (1989) 8-11.

1989c The ethical imperative, in: W. Otterspeer (ed.) Leiden Oriental Connections 1850-1940 (Leiden 1989) 204-230.

1989b (ed.) Leiden Oriental Connections 1850-1940 (Leiden 1989).

1989a De kwestie Lievegoed of het eerste lectoraat in de journalistiek te Leiden, in: Leids Jaarboekje 81 (1989) 155-169.

1988b De kern van de zaak. Van de Leidse universiteit en de niet te remmen voorsprong, in: L. Leertouwer e.a. (red.), Het academisch bedrijf. De Leidse Universiteit context en perspectief (Leiden 1988) 5-27.

1988a Dood aan Concordia, leve de eensgezindheid! De Leidse student in 1919, van academieburger tot staatsburger, in: P. van Zonneveld (red.), Het bataafsch Athene. Cultuurhistorische opstellen over Leiden 1800-1850 (Leiden 1988) 19-31.

1987c Johannes le Francq van Berkheij 1729-1813 . Catalogus AHM (Leiden 1987) I.s.m. R.P.L. Arpots.

1987b Het boek en de werkelijkheid, in: R. Breugelmans (red.), Goed gezien. Tien eeuwen wetenschap in handschrift en druk . Catalogus vierhonderd jaar universiteitsbibliotheek Leiden (Leiden 1987) 13-18.

1987a Rondom Steinmetz en het eerste lectoraat in de sociologie aan de Leidse universiteit, in: Leids Jaarboekje 79 (1987) 139-161.

1986c Erasmus en Leiden . Catalogus AHM (Leiden 1986) I.s.m. verschillende auteurs.

1986b Wetenschap en wereldvrede, in: Hollands Maandblad 27, 4/5 (1986) 11-17.

1986a De studententijd van Co Modderman, in: Leids Jaarboekje 78 (1986) 102-134.

1985f Pieter de la Court 1685-1985 . Catalogus AHM (Leiden 1985) I.s.m. I.W. Wildenberg.

1985e  Werkplaatsen van Wijsheid, Geleerdheid en het Ware Geloof. De wisselwerking tussen de universiteiten van Leiden en Franeker . (Franeker 1985) I.s.m. J.E. Aerts-Van Bueren.

1985d Carolina Lea de Haan (Carry van Bruggen), in: Biografisch Woordenboek van Nederland (Amsterdam 1985) 202-204.

1985c Frans Coenen Jr., in: Biografisch Woordenboek van Nederland (Amsterdam 1985) 97-98.
1985b Zo'n vreemde drang van binnen (Weesp 1985).

1985a  Vereenvoudiging en bezuiniging. Een 19de eeuwse discussie over taakverdeling en concentratie, in: Fr. van der Meer (red.), Universiteit in Beweging (Leiden 1985) 239-261.

1984h Vrijheid en verdraagzaamheid. Het seminarium der Remontranten driehonderdvijftig jaar 1634-1984. Catalogus AHM (Leiden 1984) I.s.m. verschillende auteurs.

1984g Neêrlands dierbre Vader. Willem van Oranje in de Leidse historiografie. Catalogus AHM (Leiden 1984) I.s.m. R. Breugelmans.

1984f Huizinga voor de afgrond. Het incident-Von Leers aan de Leidse universiteit in 1933 (Utrecht 1984).

1984e  De Leidse school. De leerstoel vaderlandse geschiedenis 1860-1925, in: W. Otterspeer (red.) Een universiteit herleeft (Leiden 1984) 38-55.

1984d (red.) Een universiteit herleeft. Wetenschapsbeoefening aan de Leidse universiteit vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw (Leiden 1984).

1984c  Geleerde Vrouwen (Weesp 1984).

1984b Harde Bollenstraat, in: Hollands Maandblad 26, 444 (1984) 31-38.

1984a  Que la fête commence, in: Hollands Maanblad 26, 438/439 (1984) 81-87.

1983e De listen en lagen van Conan Doyle of Sherlock Holmes als filosoof, in: Hollands Maandblad 25, 434 (1983) 23-29.

1983d  Het spiegelend détail, in: Kleio 24, 7 (1983) 16-21.

1983c  De vlucht over de taalgrens. Ingeborg Bachmann en het probleem van de taal, in: De Revisor 10, 2 (1983) 70-75.

1983b Motivering van de adviescommissie voor de Busken Huetprijs 1983, in: Jaarverslag Amsterdams Fonds voor de Kunst (Amsterdam 1983) 20-21.

1983a Het einde van de werkeloze academicus, in: Hollands Maandblad 25, 429/430 (1983) 19-26.

1982e Een kind van Saturnus. Susan Sontag en de melancholie, in: Hollands Maandblad 24, 414 (1982) 12-18.

1982d  Marguerite Yourcenar als alchemiste, in: De Gids 145, 3/4 (1982) 198-206.

1982d Tien eeuwen Leiden, Leienaars en hun studenten. Deel vijf van Hutspot, haring en wittebrood (Leiden 1982).

1982c   De romantische Cassandra. Andreas Burnier en het verscheurd bewustzijn, in: Hollands Maandblad 24, 417/418 (1982) 53-59.

1982b  Alles dat hetzelfde is, is eenvoudig verschillend. Gertrude Stein en de romantiek, in: De Revisor 9, 3 (1982) 50-54.

1982a Het realisme van het medelijden. De romantische filosofie van Iris Murdoch, in: Hollands Maandblad 24, 411 (1982) 26-29. 

1981c De Leidse Jagers 1830-1831. Student-vrijwilligers en de Belgische opstand (Leiden 1981) I.s.m. J. Bel en P. van Zonneveld. 

1981b Het denken als deernis. Carry van Bruggen en het medelijden, in: Maatstaf 29, 2 (1981) 20-28.

1981a Tussen innerlijke vorm en structuur. Vier vaderlandse geleerden en de moderniteit van de traditie. Hollands Maandblad 23, 403/404 (1981) 42-50.

1980c Van allegorisch naar echt-historisch. De geschiedenis van de Leidse studentenmaskerade. Catalogus AHM (Leiden 1980) I.s.m. H. Breebaart-Miskotte.

1980b Een eigen huis, in: Maatstaf 28, 8/9 (190) 37-40.

1980a In het licht van de duisternis. De filosofie van Hannah Arendt, in:  Maatstaf 28, 4 (1980) 34-80.

1979b De magt der vriendschap. De Leidse student-auteur in de negentiende eeuw. Catalogus Academisch Historisch Museum (Leiden 1979). I.s.m. P. van Zonneveld.

1979a Recensie: Roger Henrard, Wijsheidsgestalten in dichterwoord. Onderzoek naar de invloed van Spinoza op de Nederlandse literatuur, in: Tijdschrift voor Geschiedenis 92 (1979) 78-81.

1977 De ondergang van het avondland. De eerste wereldoorlog als proef op de som in Oswald Spenglers visie op de westerse cultuur, in: 14-18 De eerste wereldoorlog (Amsterdam 1977) 1586-1589.

1976 Ankersmit contra Bertels, in: Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden 91 (1976) 82-88.

Last Modified: 01-02-2013