Oratie Prof.dr. J.J.L. Gommans

Jos Gommans, per 1 juli 2011 benoemd bij de Faculteit der Geesteswetenschappen tot hoogleraar Koloniale en wereldgeschiedenis houdt op vrijdag 1 juni zijn oratie. Aansluitend boekpresentatie.

Datum: Vrijdag 1 juni 2012
Tijd: aanvang 16:00 uur
Faculteit: Geesteswetenschappen
Locatie: Academiegebouw, Rapenburg 73 2311 GJ Leiden
Aanmelden voor deze oratie

Stille onzichtbare streng

Meer dan ooit tevoren moeten historici in staat worden geacht om de geschiedenissen van verschillende gebieden in de wereld met elkaar te vergelijken. Anders dan een of twee decennia geleden, kan de wereldhistoricus van vandaag de vruchten plukken van het al maar rijkere en toegankelijkere onderzoek van de zogenoemde Area Studies. Sterker nog, hij kan eigenlijk niet meer met goed fatsoen alleen maar naar zijn eigen navel staren om vervolgens het uitzonderlijke of wonderlijke daarvan uit te vergroten. Meer nog dan louter het vergelijken, beschikt de wereldhistoricus nu over de middelen om te verbinden. Naast de bestudering van het al maar uitdijende web van transnationale contacten, kan hij ook op het eerste gezicht vreemde parallellen blootleggen. Kunnen die geen aanwijzing zijn voor veel bredere mondiale ontwikkelingen die in verband kunnen worden gebracht met iets dat lijkt op worldtime? Als voorbeeld van verbindende wereldgeschiedenis zal deze oratie inzoomen op het universele idee van de tuin en zullen we ons afvragen of we via deze weg iets kunnen ontdekken van die “stille onzichtbare streng” waar de dichter Slauerhoff al zo naar verlangde.

De ontdekker

Hij had het land waarvoor hij scheepging lief,
Lief, als een vrouw 't verborgen komende.
Er diep aan denkend stond hij droomende
Voor op de plecht en als de boeg zich hief

Was 't hem te moede of 't zich reeds bewoog
Onder de verten, waarin 't sluimerde,
Terwijl 't schip, door de waterscheiding schuimende,
Op de aanbrekende geboort' toevloog.

Maar toen het lag ontdekt, leek het verraad.
Geen stille onzichtbare streng verbond hen tweeën.
Hij wilde 't weer verheimlijken - te laat:
Het lag voor allen bloot. Hem bleef geen raad
Dan voort te varen, doelloos, desolaat.
En zonder drift - leeg, over leege zeeën.

Nieuwe publicatie: Rijk aan de rand van de wereld

Meteen na afloop van de oratie verschijnt Rijk aan de rand van de wereld: Geschiedenis van Nederland overzee (1600-1800) dat Jos Gommans samen met Piet Emmer schreef voor de door uitgeverij Bert Bakker uitgegeven serie Geschiedenis van Nederland.